ميرزا را هم جمعى ديگر از قزلباشها نامزد سلطنت كردند ، ولى حمزه ميرزا به دست عدّه‌اى ديگر از قزلباشها كه مادرش خير النساء بيگم را كشته بودند از ميان برداشته شد و قرعهء فال پادشاهى به نام عباس ميرزا اصابت كرد كه به عنوان شاه عباس به سلطنت ايران رسيد و سلطان محمد پدرش كناره‌گيرى نمود . در آن روزها كه آثار آشفتگى اوضاع حكومت در ايران از هر جهت نمايان بود ، لشكريان عثمانى به سردارى عثمان پاشا تبريز را متصرف شدند و جعفر پاشا از سوى امپراتور عثمانى به حكمرانى آذربايجان منصوب گرديد . شاه عباس كه در آغاز پادشاهى با دشواريها و گرفتاريهاى بىشمار دست و گريبان بود ، پيش از هر چيز به تضعيف و فروكاستن از قدرت اميران قزلباش كه مزاحم ادارهء امور كشور بودند و بيشتر به رقابت ، باهم گلاويز گرديده و انضباط نخستين را بعد از تشكيل دولت صفوى پشت‌پا زده بودند پرداخت و سپاهيان خود را از عدّه‌اى كار ديده و شجاع به نام شاهسون سامان داد و اين نيروى شاهدوست نفوذ قبايل استاجلو و شاملو و روملو و غيره را زير دامن گرفت و فروكاست . شاه عباس چون از سوى شرق ايران هم گرفتار دست‌اندازيها و پيشرويهاى ازبكان بود ، به صفحات غربى ايران كه در تصرف عثمانيها بود ، به‌طور موقت توجهى نكرد و پس از دفع و رفع تجاوزهاى ازبكان در خراسان و به بند فرمانبردارى كشيدن فرمانروايان ياغى و خودسر در ولايت رستمدار مازندران ، نيروى كارآمد و مجهزى فراهم آورد و در سال 1010 به عزم بيرون راندن عثمانيها از آذربايجان و قسمتهاى باخترى كشور بسيج سپاه كرد و پس از چند سال جنگ و ستيز موفق به بازگرداندن شهرهاى اشغال‌شدهء ايران از دست عثمانيها شد و افزون بر اين برخى از شهرهاى عراق از جمله بغداد ، سامرا ، نجف ، كربلا و كاظمين را نيز به تصرف آورد . شاه عباس از پادشاهان بزرگ و مقتدر ايران به شمار مىرود كه هرچند پاره‌اى از اعمالش درخور خرده‌گيرى است و گاه خشونتهاى غير قابل چشم‌پوشى از قبيل كشتن پسر ارشدش صفى ميرزا از وى سر زده است ، امّا از جهت توانمند ساختن ايران و حفظ تماميت كشور و وحدت ملّى و ايجاد ارتباط با كشورهاى اروپايى و شكست دادن پرتغالىها و استرداد جزاير هرمز و بحرين و نيز توجه به عمران و آبادى شهرها و رفاه و